А.Е.Кулаковскай. Сайын кэлиитэ.

А.Е.Кулаковскай "Ырыа-хо»оон" кинигэтиттэн "Сайын кэлиитэ" хо»ооно.

Бу хоһоону ырытан баран Дм. Дм. Саввинов этэр "мин өйдүүрбүнэн кини иннинэ сахалыы да нууччалыы да тылынан тахсыбыт уус-уран айымньыларга маннык сайыҥҥы кэмҥэ  айылҕаҕа уонна киһи ис дууһатыгар тахсар уларыйыылары-иэйиилэри уустаан ураннаан , чаҕыйлхайдык, харахха көстөн турар курдук суруйбут суох.

2. бу поэма аҥаардас уус-уран айымньы курдук сыаналанара тутах. Поэманы научнай төрүттэргэ олоҕуран, уус-уран форма көрүҥүнэн айылҕаны көрөөччү-үөрэтээччи храҕынан суруллубут научнай үлэ быһыытынан сыаналыахха сөп.

3. поэманы суруйарыгар биологическай уонна геогрфическай наукалар араас салааларын ситэри баһылаабыт үрдүк таһымнаах чинчийээччи буолбутун көрдөрөр.  Көтөр-сүүрэр кэлиитин ойуулууругар, от-мас үүнүүтэ хайдах сайдан барарын көрдөрөрүгэр быһа холуйан уопсайынан суруйбат, хас биирдии көрүҥ ханнык усулуобуйаҕа сайдыахтааҕын киһи сөҕүөн курдук сөптөөхтүк, научнайдык быһааран биэрэр.

Уонна өссө "Сайын кэлиитэ" сөптөөх хос быһаарыылар киллэриллибиттэрин кэннэ дьыл сүрүн кэмин - сайыны экологическай өттүнэн үөрэтиигэ бэртээхэй биолого-экологическай пособие курдук туттуллуоҕун сөп" диэн этэр. 

А.Е.Кулаковскай

Эдэр ки»и, эдэр ыччат уобара»ын таарыйбатах, суруйбатах суруйааччы суоєа буолуо. Кыыс оєо анала, уол оєо дьылєата би»иги литературабыт хара маЅнайгы ј№скј№єјттэн јгјс айымньы долгутар тиэмэтэ буолан у»аарыллан, чочуллан барбыттара. Араас кэм ыччаттара айыллыбыттара, араас №й-санаа к№рд№рјллјбјтэ.

 Кыыс уол ту»унан, аан бастакынан, биллэн турар, сахалитературатын т№рјттээбит ©кс№кјлээх ©л№кс№й  эппитэ-тыыммыта.

Т№р№№бјт балаєаныттан ыраах тэйбэтэх, кэп-дьэбэр олохтон киЅэ-наара холлубут, майгыта-сигилитэ алдьаммыт, муЅкук тииптэри арыйан к№рд№рбјтэ. Холобура, *Т№рјј илигиттэн тјЅнэри т№лк№л№ппјт* айымньытыгар *дьоллоох соргулаах уол оєо* айыллар тјјнјгэр аар тойон аєата, кјн кјбэй ийэтэ кини инники дьылєатын тјстјјллэр. Аєата дьј»јннээх јтј№тэ, майгылаах бастыЅа, киэЅ сиринэн тэлэ»ийэ к№ппјт, ааттаахтары кытта тэЅЅэ аалсы»ар уол оєону т№р№тј№н баєарар. Ол эрээри, тјмјгэр талар быраабы ылбыт ийэ *тыыннаах эрэ буолар ыччаты, №лб№т эрэ буолар т№рј№єј* к№рд№»№р. Иннэ гынан,

...Санаалаах сыппаєа,

Толкуйдаах муЅура,

©йд№№х м№лт№є№,

     Сымыытттааєар бјтэй,

     Балыктааєар кэлэєэй,

     ¬рјЅ туЅуй, уу бјтэй уол буоллун – диэн бу оєо дьылєата бы»аарыллан хаалар.

*©кс№кјлээх олоххо активнай позициялаах, норуотун ту»угар олорор, јлэлиир №йд№№х-санаалаах, олоххо саЅалыы сы»ыаннаах, саЅаєа сыстаєас, дьоєурдаах ыччат јјнј№н баєарбытын к№р№бјт* - диэн В.Окорокова *Саха литературата јйэлэр кирбиилэригэр* кинигэтигэр бэлиэтиир.

Суруйааччы саныыр санаата, баєарар баєата, тјмјк тыла саха ыччата ј№рэхтээх буолан сайдыан этэрэ. ©кс№кјлээх ©л№кс№йј уол оєо эрэ дьылєата буолбакка, кыыс оєо эмиэ долгутара. Кинини кыы»ы, дьахтары куруук критическэй эрэ №ттјттэн арыйбыт суруйааччы курдук алєаска №йдјјллэр. 

Саха литературатыгар кэрэ кыыс уобара»ын бастакынан эмиэ Кулаковскай арыйбыта. *Кырасыабай кыыс* хо»оонугар саха кыы»ын хайдахтаах курдук кэрэтин, намчытын ту»унан киэн туттан туран хо»уйбута.  Кыыс тас эрэ к№рјЅэ буолбакка ис дуу»ата эмиэ кэрэ, кини №сс№ №йд№№х бэрдэ, майгылаах мааныта. Кини кэрэ-мааны дьј»јнэ, ыраас-сырдык дуу»ата тулалыыр эйгэтигэр, атын дьоЅЅо эмиэ јтј№нэн эрэ дьайарын этэр, кинини кытта алтыспыт №йдјјн-санаалыын тупсарын бэлиэтээн суруйар.